System LOTO – jak chroni pracowników przed wypadkami przy maszynach?
Praca przy naprawie, konserwacji lub diagnostyce maszyn wiąże się z jednym z poważniejszych zagrożeń w zakładach produkcyjnych – przypadkowym uruchomieniem urządzenia albo nagłym uwolnieniem energii, która pozostała w nim zmagazynowana. Właśnie przed tym chroni system LOTO.
Na czym polega system LOTO i po co się go wdraża?
LOTO to skrót od angielskich słów Lockout/Tagout. Lockout oznacza fizyczne odcięcie zasilania energią w taki sposób, że maszyny nie da się przypadkowo lub samowolnie ponownie uruchomić. Tagout to uzupełnienie tego zabezpieczenia – zawieszka (tag) informująca, że dane urządzenie jest aktualnie wyłączone z eksploatacji.
Najbardziej rozpoznawalnym elementem całego systemu są indywidualne kłódki personalne zakładane w wyznaczonych punktach odcięcia energii – urządzenie pozostaje zablokowane do momentu, aż właściciel kłódki sam ją zdejmie. Równie ważna jest dokumentacja: ogólna Procedura LOTO oraz szczegółowe instrukcje stanowiskowe umieszczone bezpośrednio przy maszynach.
Krótko mówiąc, zabezpieczenie konkretnego urządzenia przebiega w pięciu krokach:
- identyfikacja źródeł energii,
- odłączenie tych źródeł,
- ich zablokowanie,
- oznaczenie,
- sprawdzenie, czy zabezpieczenie faktycznie działa.
Dzięki temu eliminuje się błędy ludzkie, które najczęściej prowadzą do wypadków podczas prac serwisowych – a jednocześnie chroni się zarówno pracownika, jak i samo urządzenie.
Jakie rodzaje energii blokuje LOTO?
Rozporządzenie Ministra Gospodarki z 28 marca 2013 r. w sprawie bhp przy urządzeniach energetycznych zobowiązuje firmy do wdrażania systemów bezpieczeństwa pracy tego typu – i z roku na rok LOTO staje się w zakładach produkcyjnych coraz popularniejsze.
Zagrożenie mogą stwarzać różne rodzaje energii:
- elektryczna,
- pneumatyczna,
- hydrauliczna,
- mechaniczna (kinetyczna i potencjalna),
- termiczna,
- a także szkodliwe substancje chemiczne.
Przy zagrożeniach elektrycznych stosuje się dedykowane blokady dla każdego typu wyłącznika. Nie mniej istotne są zabezpieczenia mechaniczne – blokady układów pneumatycznych i hydraulicznych, ponieważ maszyna może „ożyć” nawet bez prądu, jeśli w akumulatorze lub układzie hydraulicznym pozostała zmagazynowana energia. Substancje chemiczne dostarczane do maszyn rurociągami zabezpiecza się z kolei blokadami zaworów kulowych, zasuw czy zaworów motylkowych.
Jak wygląda wdrożenie systemu LOTO krok po kroku?
Zanim system zacznie działać, konieczny jest audyt każdego urządzenia pod kątem zagrożeń – dopiero na tej podstawie można wskazać punkty odcięcia energii i określić, ile blokad będzie potrzebnych. Cały proces obejmuje zwykle osiem etapów:
- Szczegółowy audyt (wizja lokalna) zakładu – identyfikacja punktów odcięcia energii (elektrycznej, hydraulicznej, pneumatycznej, wody i pary, mechanicznej, gazu, chemicznej) oraz określenie zakresu potrzebnej Procedury ogólnej i instrukcji LOTO.
- Fizyczne oznaczenie znalezionych punktów odcięcia energii naklejkami lub tabliczkami.
- Opracowanie Procedury ogólnej LOTO wraz z kompletem formularzy.
- Dobór sprzętu LOTO – kłódek personalnych, blokad, szekli, szafek, skrzynek i innych akcesoriów.
- Przygotowanie instrukcji stanowiskowych dla poszczególnych maszyn i rozwieszenie ich na stanowiskach.
- Przeprowadzenie szkoleń – zarówno dla pracowników objętych pełnym zakresem, jak i dla osób autoryzowanych.
- Wydanie imiennych certyfikatów ukończenia szkolenia.
- Dalsze wsparcie firmy przy optymalizacji systemu, np. przy rozbudowie zakładu lub zmianach w procesach technologicznych.
Co zyskuje firma dzięki LOTO? System LOTO – jak chroni pracowników?
Analizy przyczyn wypadków przy pracy pokazują, że wiele z nich wynika z kontaktu z urządzeniem, które nie zostało prawidłowo zabezpieczone lub oznaczone podczas naprawy czy konserwacji. Dlatego głównym efektem wdrożenia LOTO jest ograniczenie liczby wypadków przy pracy.
Do pozostałych korzyści należą:
- ochrona życia i zdrowia pracowników,
- większe bezpieczeństwo podczas prac konserwacyjnych, diagnostycznych i napraw,
- mniej błędów ludzkich i wyeliminowanie części zagrożeń,
- ochrona maszyn przed uszkodzeniem wskutek niekontrolowanego uruchomienia,
- lepsza czytelność informacji o ryzyku w miejscu pracy,
- wzrost świadomości i kultury bezpieczeństwa wśród załogi.
PREVEN Outsourcing BHP & PPOŻ. oferuje kompleksowe wdrożenie systemu LOTO dla firm produkcyjnych i usługowych. Cenę ustalamy indywidualnie – wystarczy do nas napisać lub zadzwonić.
